In een literaire stemming gaan we op zoek naar Manzonische plaatsen is het gebied rondom het Leccomeer, een harmonisch geheel van bergen. Er is voor elk wat wils, en als we een ogenblik still blijven staan om de omgeving te bewonderen, loopt er een rilling langs onze rug. Geronde bergspitsen, rotsachtige heuvels, smaragdengroene aan de berghelling vastgeklampte bossen, door de wind geërodeerde stenen, en loodrechte rotswanden die bergspleten, dallen en kolkende ijskoude watervallen verbergen. En als een rivier die zich een weg door de rots heeft gebaand, ontvouwt de Lecco tak van het Lario kalm zijn wateren.

Bergen, meer en dichtkunst. Aan de voet van dit stenen theater waakt de stad Lecco bijna alsof het een surreëele ruimte moet beschermen. Vóór de Adda gelegen, bewaakt het de toegang tot een nog intacte tempel, vol geheime schuilplaatsen, zoals Varenna, waar veel Milanesen zodra het kan, zoals in het weekend, hun toevlucht zoeken, bijvoorbeeld op van die koude, maar zonnige winterdagen. Hier worden degenen die niet meer gewend zijn om de horizon te zien weer gedwongen tot geduldig nadenken.

Tenmidden van de steegjes, gekleurde straten en mooie kerken; tegenover de punt waar de twee takken van het meer bijeen komen. Zonder twijfel kunt u hier datgene vinden dat, door het ritme van het alledaagse leven, al een tijd geleden verloren is gegaan. Zo lijkt deze portier aan de deur van het Lario degenen die de weg langs het meer inslaan er voor te willen waarschuwen dat als u de stad eenmaal voorbij bent, alles anders wordt. Dat u zich dan niet meer hoeft te haasten, dat u om zich heen moet kijken, dat u niet hoeft te schreeuwen, en dat u, zodra het kan, de auto moet laten voor wat het is, even stil moet gaan staan en op moet letten.

Zonsondergangen in Lecco

Net als vroeger. Wie weet of Lecco nog lijkt op de oude burchtstad waar de Milanese dichter het in zijn Promessi Sposi (De Verloofden) over had? Het is duidelijk dat het nu tot een echte stad is uitgegroeid. En toch zijn de rust en de leefbaarheid nog gelijk aan die van een klein dorp. Op de twee voornaamste pleinen vindt het stadsleven plaats: Piazza XX Settembre, waar al sinds jaar en dag de markt wordt gehouden, omlijst door de grootse zuilengalerij waar de middeleeuwse toren Torre Viscontea op uitkijkt, en Piazza Cermenati, open naar het meer toe, en dat via een grote trap direct toegang verleent tot de Dom van San Nicolò. Het centrum, op korte afstand van de Dom, biedt de mogelijkheid aangename wandelingen te maken. De elegante straten en lange steegjes bieden plaats aan winkeltjes en ambachtelijke werkplaatsen. En zo komt u bij het achtiende eeuwse paleis Palazzo Belgiojoso.

Romantische wegen. Langs het meer, in de bocht tegenover de westoever van het Lario, ligt het oevergebied der olijfbomen: en daar gaan we verder met de verkenning van deze met dorpjes bespikkelde oever. Onno, Limonta, en tot aan Bellagio. En wellicht vinden we hier en daar ook mooie strandjes waar we op een warme zomerdag een duik kunnen nemen. De route die de bergen van de Lariaanse Driehoek beklimt en langs het schitterende uitzichtspunt, het Sanctuarium van de Madonna van Ghisallo komt, is bijzonder bekorend en welbekend onder de wielrenners. Hiervandaan reikt uw blik tot aan de tegenoverliggende oever, tot aan de Grigne, Lecco en de Resegone die ruig en kartelig is en bij zonsondergang intens rood wordt. 
Maar daarvóór nog, alsof het wakende oog van Lecco niet genoeg is, houdt Pescarenico de wacht, bijna alsof het het stromende water wil indammen, te waardevol om weg te laten vloeien. En, net als in de versregels van de dichter, veranderen de dobberende golven daar in een directe stroom, de Adda, die een deel van de magie met zich meesleept, en elders, in de vlakte, weer wegschenkt.
(Zonsondergangen in Lecco)

Montisola

Reizigers die langs Sulzano rijden blijven vaak even staan kijken naar de lichtjes op de berg in het meer, en gaan dan gissen: ze kijken waar de ramen dichter op elkaar liggen, tussen de slecht belichte straatjes en naar het nevelige schijnsel dat langzaam in de velden en in het kastanjebos verdwijnt.
Op een van die winterse dagen waarin de lauwwarme lucht heimwee naar de zomer opwekt, kan een kleine uitstap naar het meer net zijn wat je nodig hebt. Jezelf verwennen met een kop koffie in de zon is een verdiend geschenk, vooral na een lange koude week.

En daar zit ik nu ook: koffie op, een mooie zaterdag, laat in de middag, met uitzicht op Montisola, allerlei gedachten op te halen. Het wordt avond, de boot wacht.

Ze zeggen dat het een eiland is dat je in zijn geheel moet ontdekken. Te voet, met de fiets of met kleine busjes kunt u er schitterende uitzichten vinden en karakteristieke stadjes vol artistische en historische juwelen.
Tenmidden van de wateren van het kalme Iseomeer, kijkt Montisola met zijn groenere kant richting Bergamo en keert het zijn steilere kant, gedomineerd door het Sanctuarium van de Madonna van de Ceriola richting Brescia. Halverwege de heuvel bewaken oleanders, agaves en mimosas, getuigen van het gematigde rivieraachtige klimaat, kleine groepjes oude huizen, zoals Masse en Olzano, met schattige pleintjes en prachtige galerijen. En tussen de bebouwde velden en de bosjes kastanjebomen loopt de prachtige met kinderkoppen geplaveide trap die vanaf Carzano naar de zestiende eeuwse huisjes van Novale leidt, met hun stenen muren en arcades. 

TramMontIsola

Maar dit is nog niet alles: De kerk met de barokse binnenkant is genoemd naar San Giovanni, in dit geval niet “de Doper” maar “van de Sardine”, omdat op de dag van deze heilige, 24 Juni, het visseizoen van deze heerlijke vissoort aanvangt. Menzino en de burcht Martinengo. Het middeleeuwse dorpje Siviano met zijn hele nauwe steegjes, dat uitkijkt over het meer met een pittoreske hoek naast de prachtige zestiende eeuwse villa gebouwd in opdracht van de Fenaroli familie. De romantische wandeling der olijfbomen, tussen Peschiera en het haventje van Sensole in de schaduw van de oleanders, waar ook George Sande een liefhebber van was. Weggetjes, paadjes en kleine straatjes die zich een weg banen richting het meer en omhoog lopen richting Cure, het hoogste stadje, vlak onder de top, met zijn oude huizen en houten balkons. En uiteindelijk het schitterende uitzicht vanaf Senzano, zo ver als het oog reikt, voorbij de Veenderij van Sebino.

Wie weet zit er daarboven ook iemand te kijken naar de lichten in de dorpen aan de andere kant van het water. Wie weet is er iemand is die aarzelt om de terugvaart te aanvaarden? Wie weet is er iemand die liever nog even blijft, omdat hij niet weet wanneer hij weer terug zal kunnen komen?

Als u zich in de Time Voyagers dimensie verplaatst, gaat u terug in de tijd, overschrijdt u de grenzen van het onbekende en bevindt u zich opeens in een gebied met canyons, indianen en, raar maar waar, buitenaardse wezens. Er is ook ruimte voor schippers, die aan boord mogen van een piratengaljoen, waarmee ze door een labyrint van lugubere grotten moeten varen. Daar moeten ze proberen de lianen en de zeemonsters die turisten nat spatten te ontwijken en de schatkist van de piraat Barbanera op te sporen.

Voor de kleineren biedt Gardaland een fantastisch koninkrijk, Fantasy Kingdom, 12.000 vierkante meter die u met het Funny Express treintje kunt bezoeken: zachte poppen, pratende bomen en snoep, een echt luilekkerland. En zijn uw kinderen pasgeborenen, dan vindt u hier ook een Nursery ruimte, waar u op alle gemak kunt verschonen en voeden. Een van de attracties die de allerkleinsten cool vinden heet De Boom van Prezzemolo, een boom-hut met op thema ingerichte kamers, waarin u tot de top kunt klimmen, waar zich een panoramisch terras bevindt. Groot en klein genieten van het desolate antarctische landschap van 4D Adventure, een virtuele reis dat in de “adrenaline” categorie is ingedeeld. Aan boord van boomstammen en kano’s, wordt het vierdimensionele avontuur ook in een jungle- (Himalazon) en western- (Haunted Mine Ride) versie aangeboden. Minder virtueel is de rit door de Jungle Rapids, een attractie in indianen sfeer, waar u, rijdend op een gigantische autoband, een rivier afdaalt tot aan een vulkaan die in uitbarsting is.

 Eveneens op het water is de Colorado Boat een leuke versie van de klassieke tobogan, één van die watervallen waarin u de zwaartekracht kunt tarten, en met uw handen in de lucht af kunt dalen.
Nieuw is de Mammoet: aan boord van een spectaculaire achtbaan kunt u de spanning beleven van een uitzonderlijke ontdekking.

Een expeditie russische wetenschappers heeft tussen de ijsschotsen van de Arctische Oceaan het lichaam van een mammoet gevonden, die nog in leven schijnt te zijn… Hoe is dit mogelijk? Het gaat hier uiteraard om een literaire kunstgreep, maar het is gegarandeerd spannend.
Een wat rustigere ervaring, maar wel voor degenen die niet bang zijn om misselijk te worden, is de Magic House.

Terwijl u heerlijk in een leunstoel zit wordt u door verborgen mechanismes “geschud en geklutst”, en samen met verbluffende projecties creëert dit de illusie dat u in de ruimte rondzweeft. En nu we het toch over de ruimte hebben, in Gardaland mocht toch zeker geen ruimteschip ontbreken: De Flying Island is een ruimtestation dat zich in een baan om de aarde beweegt en tot op 50m omhoog stijgt. Na fobiën en hoogtevrees te hebben getrotseerd, gaat er echter niets boven het prachtige panorama: het uitzicht over het Gardameer is vanaf dit gezichtspunt werkelijk buitengewoon.

Voor informatie en toegangsprijzen: Gardaland.it

Het Comacina eiland - Foto van Illyfoto

Maar Chiara verbaast me en zegt dat zij al een uitstapje naar het Comacina eiland gepland heeft staan, samen met Filippo. Oh… nog steeds die Filippo!

Het bestaat toch niet dat die jongen het nog niet opgegeven heeft, zeg ik haar. Chiara lacht en zegt dat zij degene is die het op heeft gegeven, al meer dan een maand geleden! Dit nieuws maakt duidelijk dat dit voor mij echt een nefaste winter is geweest: niet alleen ben ik het huis niet uit geweest, maar ik heb ook mijn vriendschappen verwaarloosd en ben niet eens op de hoogte van hun nieuwe liefdesaffaires!!!

Chiara vraagt of ik met hen meewil, maar dat lijkt me niet zo’n goed idee, ik zou me niet echt op mijn gemak voelen. Zij dringt nog even aan en voegt eraan toe dat ze zowiezo niet alleen zullen zijn, omdat ook Federica en Sofia meegaan. Ja, die spreek ik ook al een tijdje niet…

Ok, zeg ik Chiara, je hebt mij overtuigd, ik ga mee naar het Comacina eiland… maar waar ligt dat? Waaat, zegt zij, weet je dat niet? Dat is het enige eiland in het Comomeer, heb je daar nog nooit van gehoord? Uh.., nee.., nooit, antwoord ik.

We komen met de veerboot, uiteraard, bij het eiland aan, vanaf de aanlegsteiger van Sala Comacina (zie kaart). De dag is licht en zonnig en het eiland is een echte verrassing, zo klein en zo schattig. Ik vul mijn ogen kijkende naar de kleine baai vol met olijfbomen en stel me voor hoe het er hier tijdens de zomermaanden uit moet zien.
We slaan gelijk het pad naar links in, viale del poeta heet het pad. Het is twee kilometer lang, genoeg om het eiland en diens verborgen schatten te ontdekken.

Viale del poeta - Foto van Thesportpaige

Filippo vertelt ons dat als je het pad naar rechts neemt, je bij een hele romantische en rustige herberg komt, en met een knipoog naar Chiara voegt hij toe dat ze wel even wat informatie kunnen vragen en er misschien een keer een weekend terug kunnen komen. Het heet, heel toevallig, Locanda dell’isola Comacina.
De echte hoofdrol op het eiland is voor de historische en archeologische overblijfselen weggelegd, zeer talrijk voor zo’n klein eiland. Langs de route signaleren verschillende borden ons de nabijheid van van deze restanten. Zonder de borden zouden wij ze niet allemaal opgemerkt hebben.

Het eiland is sinds 1169 onbewoond, toen het hevig aangevallen is door de stad Como om machts-redenen die ik niet verder heb uitgediept. Sinds die tijd is het het toneel van archeologische opgravingen en is het nooit echt weer hersteld.

Er zijn wel een aantal woningen die dateren uit de jaren dertig van de afgelopen eeuw, toen het eiland een soort resort voor kunstenaars moest worden en er drie studio-huizen gebouwd zijn. Het project is uiteindelijk nooit gerealiseerd, maar de huizen zijn gebleven en vallen onder de meest representatieve exemplaren van de formele rationalistische architectuur.
Tegenwoordig verkeren de villa’s in een duidelijke staat van verval en dit is werkelijk een schande en een zonde die in Italië vaak begaan wordt.

Al deze dingen worden mij door Filippo verteld, terwijl Chiara hem met adorerende ogen aankijkt en opeens begrijp ik waarom zij zich uiteindelijk aan zijn determinatie gewonnen heeft gegeven en ik ben er blij om.
Hoe dan ook, behalve de architectonische en archeologische schoonheden, is het mooiste aan het Comacina eiland het uitzicht dat je daar geniet en de absolute stilte (behalve de gekwek van Federica en Sofia die, volledig onontvankelijk voor de charme van het eiland, de hele tijd ononderbroken hebben gesproken over wat ze tijdens de laatste uitverkoop allemaal gekocht hebben en over hun pilates lessen waar ze steeds niet naar toe kunnen omdat ze teveel moeten werken).

Behalve hen was het enige andere negatieve punt van dit uitje de ontdekking dat de Herberg van het eiland tijdens de wintermaanden gesloten is (van 1 November tot 1 Maart). Jammer want ik was echt nieuwsgierig. Filippo beweert dat de keuken daar eenvoudig is, maar erg lekker. Het schijnt dat het menu sinds 1947 nooit veranderd is, en dat aan het einde van de maaltijd, als het tijd is voor de koffie, de eigenaar van de herberg onder het luiden van een bel de eetzaal binnenkomt, brandy in een pannetje laat branden, en vervolgens, terwijl hij het verhaal van het eiland vertelt, suiker en koffie aan de brandy toevoegt en deze vervolgens in kopjes serveert.
Ja, ik zal er echt eens terug moeten komen! 

Nuttige links:
La Locanda dell’isola Comacina

Een aantal jaar geleden heeft de gemeente Nemi, ten zuid-oosten van Rome, een wedstrijd voor jonge architecten uitgeschreven. Wij waren een tijdje daarvóór afgestudeerd en mijn universiteitsgenoten betrokken mij bij dit avontuur, een kans die ik met beide handen aangreep om wat tijd met hen door te brengen en vooral om iets te doen wat nou eens geen werk was maar puur plezier.

Veel mensen deden met ons mee, “teveel” zoals ze dat zeggen, maar tijdens het uitstapje waren we maar met zijn vieren. Vertrek per auto (klein) vanaf Genova en in een halve dag waren we in Lazio, klaar voor de verovering van het legendarische Meer van Nemi. Tot op dat moment hadden wij het alleen op foto’s gezien, zelfs op satelliet foto’s. We hadden de geschiedenis ervan opgezocht, waarbij we ontdekt hadden dat het Lacus Nemorensis altijd al de fantasie had geinspireerd van degenen die het gezien hadden, en we hoopten daar dus inspiratie op te doen.

Het “nemus” was het voor Diana heilige bos, aan wie de antieke Romeinen een tempel hadden gewijd. Nu kan men net de overblijfselen van dat bouwsel onderscheiden op wat eens de oever van het meer moet zijn geweest, maar er nu een paar honderd meter vanaf ligt. Maar de echte schatten die in het meer begraven liggen zijn van hele andere aard. In 1944 werden er op de bodem twee schepen gevonden, en dat zou heel normaal kunnen zijn, ware het niet dat de schepen nogal groot waren. U kunt er een kleiner nagebouwd model van bewonderen in het archeologisch museum op de oever van het meer.

Eén van de betoverende aspecten van Nemi, is dat het meer in een vulkaan krater ligt, uiteraard uitgedoofd. De oevers lopen inderdaad erg steil omhoog tot aan het dorp dat tegen de helling is opgebouwd. Ik herinner me dat dat een echte ontdekking was: de hoogtelijnen die we hadden gezien op de planimetrische kaart van het gebied, komen overeen met een indrukwekkende hoogte, en Nemi en het meer liggen best ver uit elkaar, hemelsbreed gemeten tenminste, en de gemeente had dan ook gevraagd om een project voor een tandradbaan.

De Aarbeien Braderie in Nemi

Het is echter een zeer aangename wandeling, ook voor de legers Romeinen die elk weekend dit gebied binnenvallen, om de beroemde aardbeien te proeven die op dit vruchtbare terrein groeien (de Aardbeien Braderie is in Juni). Toendertijd konden we het meer niet helemaal rondwandelen, vanwege barrieres op stukken van de oever, ook al mag een openbare plaats als deze in theorie niet geprivatiseerd worden. Hoe dan ook het is wel mogelijk een kano te huren en varend in de vulkaan dit stukje van de Albaanse heuvels te bewonderen. 

De legende wil dat u vanaf Nemi, dat een schitterend historisch centrum heeft, op hele heldere nachten het drie-manen fenomeen kunt bewonderen: één maan in de hemel, één die in het meer is  weerspiegeld, en één die in de verte in de zee is gereflecteerd.

Caldaro is een gemeente die negen gehuchten telt, op een hoogte van tussen de 200 en 600 m, en voor de helft uit sporters en vakantiegangers bestaat, die op zoek zijn naar een bijna Toscaans landschap. U wordt hier namelijk verwelkomd door lange rijen wijnstokken.

Tijdens de winter, als de temperatuur sterk daalt, vriest het meer van Caldaro dicht en kunt u proberen Holiday on Ice na te spelen, met ijsschaatsen aan. Als kind heb ik het geluk gehad op een echt meer te mogen schaatsen, maar misschien heette dat toen nog “schettinare” doorlopen. Wat u dan ervaart is een gevoel van volledige vrijheid, omdat u zich in een schone omgeving bevindt en vooral omdat het niets kost. Het tafereel herinnert aan het schilderij “jagers in de sneeuw” van de Vlaamse schilder Pieter Brueghel, waarop je in de verte, aan de voet van de bergen, de silhouhetten kunt ontwaren van de mensen die over het bevroren meer glijden.

En mocht de kou het af laten weten, dan is er altijd nog de kunstijsbaan. In de Raiffeisen Arena, in 1994 geopend, vindt een prestigieuze IJshockey Cup plaats. De Arena is ook het thuishonk van het team van IJshockey Club SV Kaltern – Caldaro. Ik raad u aan het officiële lied te beluisteren op de website Eishockey-kaltern.com, dat begint met de openingsmelodie van Star Wars, en vervolgens verder gaat met een Duits Heavy Metal ritme. Van Oktober tot half Maart is de ijsbaan vanaf 13.30 voor bezoekers geopend, tegen zeer vriendelijke prijzen: kinderen betalen 3 euro en volwassenen € 3,50 of € 5,00 als u ook schaatsen wilt huren. Als rondtollen op het ijs niet u pakkie aan is, kan skieën een alternatief zijn: Op de piste’s van Monte Mendola kunt u uw krachten beproeven met afdalingen, snowboarden, rodelen of langlaufen.

In Caldaro verveelt u zich niet, vooral tijdens het zomerseizoen. Vanaf Mei is het klimaat zodanig zacht dat u op het meer watersporten kunt beoefenen, het water kan zelfs een temperatuur van 28° C bereiken. Surfers en Zeilers komen hier, op zoek naar de wind, terwijl degenen die liever op het vaste land blijven altijd een mooie wandeling over het pad ‘Sentiero del Lago’ kunnen maken, tot aan de ruïnes van Castelchiaro of Leuchtenburg, het kasteel dat ooit aan de familie Rottenburg toebehoorde.
Wie daarentegen graag stil wil zitten kan proberen een stukje paradijs te veroveren op het strandje op de oever.

Als ik u ervan overtuigd heb naar Caldaro te gaan, neemt u dan ook kleding mee voor een mondaine avond: het Theater aan het Meer heeft verschillende musicals op het programma staan.
Vergeet ook niet dat de Wijnroute hier langs slingert, Caldaro belooft dus een smakelijke vakantie. Wijn proeven is het hele jaar door mogelijk, maar in September vindt het belangrijkste evenement plaats: De Wijndagen van Caldaro, een gelegenheid die zowel deskundigen aantrekt, als mensen zoals mij, die niets van wijn begrijpen, maar het wel graag drinken.

Photo by luca.nassini

Elk jaar wordt in de lente aan het Trasimenomeer het evenement “Coloriamo i cieli” (kleur de hemel) gehouden, een leuke gelegenheid om je weer even kind te voelen, of om kind te blijven. Het idee is in 1982 in Castiglione sul Lago ontstaan, en is door de inzet van de gemeente, de Italiaanse Vlieger Vereniging en het Promotie Bureau voor Toerisme aan het Trasimenomeer vervolgens geconcretiseerd. Over de jaren is het aantal ondersteuners verveelvuldigd, en tegenwoordig staan ook milieuorganisaties zoals Lega Ambiente of de L.I.P.U. op de lijst. Vliegeren is inderdaad een hobby (of misschien wel een kunst) die de natuur respecteert en van windenergie gebruik maakt om spectaculaire optische effecten te creëeren. Een vlieger de lucht in krijgen lijkt makkelijk, maar heeft u het weleens geprobeerd? Het is een vaardigheidsspel: aan de juiste draden trekken, in de goede richting ten opzichte van de wind staan, kracht en slimheid doseren…

Lago Trasimeno gefotografeerd door Galep Iccar

Ik ben al vaak in Umbrië geweest, maar dit jaar wil ik weer terug, ook omdat ik het meer nog nooit gezien heb. Plaatsen als deze liggen vol met geschiedenis, een beetje zoals in de hoofdstad: je kan nergens een gat in de grond graven of je vindt er iets antieks onder. In Castiglione sul Lago, op de west-oever, zijn bijvoorbeeld graven van Etruskische oorsprong aan het licht gebracht. Bovendien heeft Giovanna mij een uitstapje naar Città della Pieve beloofd, op een paar kilometer van Castiglione, een middeleeuwse burchtstad dat omringd is door de nog originele dertiende eeuwse muren. Mijn vriendin heeft nog lang doorgebabbeld over talrijke anekdotes, omdat ze weet waar ik van houd. Ja, echt waar: ik heb een zwak voor het Guinness Book of Records, en het schijnt dat in Città del Pieve zich het smalste steegje van heel Italië bevindt. Het straatje is 50-60 cm breed en het is niet moeilijk te bedenken waarom het Vico Baciadonne (kus de vrouwensteeg) heet… Kunt u zich voorstellen wat er gebeurt als er twee personen langs elkaar moeten?
In April of Mei zien we elkaar dus aan het Trasimenomeer, we hebben afgesproken op het vliegveld dat eens de luchthaven ‘Eleuteri’ was, om vliegers te kijken en, hopelijk, een beetje in de zon te zitten.

Il Lago Piediluco gefotografeerd door Luzidan

De naam “Piediluco” komt uit het Latijn en duidt op de ligging van het bekken “aan de voet van het heilige bos”, omdat het langeleden, toen het nog Lacus Velinus heette, omgeven was door een dichte begroeiing, dat het heilige bos werd genoemd. Het landschap rondom het meer is werkelijk heel bijzonder, met kleine gekleurde huisjes en smalle steegjes die in de middeleeuwen een burchtstad vormden.

De schoonheid van het Piedilucomeer werd reeds tegen het eind van de zeventiende eeuw gewaardeerd, toen het gekozen werd als één van de etappes van de zogenaamde Italiaanse Grand Tour. In die tijd waren jonge Engelse aristocraten gewoon hun theoretische scholing te verfijnen met een reis door Europa (die jaren kon duren!), die zij niet zelden in het schone Italië afsloten. Dit voorbeeld is in recentere tijden opgevolgd door het Interrail fenomeen, maar helaas kunnen maar weinigen zich de luxe van onbeperkt reizen veroorloven om hun kennis van kunst en aardrijkskunde te verrijken. Wat we wel kunnen organizeren is een Little Tour van centraal Italië.

La Cascata delle Marmore

Het gebied rond de meren van Gorzente heeft zich tot Berggemeenschap van Val Polcevera Noord verklaard, en bevat een ware opeenvolging van geologische fenomenen, die ca. 200 miljoen jaar geleden in het mesozoïsche tijdperk zijn begonnen. Tegenwoordig vallen de meren voor wat hun beheer betreft onder de Ligurische gemeentes Campomorone en Ceranesi, maar de wateren liggen deels in de gemeente Bosio, in de provincie Alessandria.

Het Brunomeer gefotografeerd door Tony 234

Het gebied vormt vaak een doel voor uitstapjes, ook voor de zogenaamde zondagssporters. De bekendste wandeltocht is het Pad van de meren van Gorzente, dat een ring vormt, vanaf de Praglia vlaktes in de plaats Prou Renè op een hoogte van duizend meter boven zeeniveau. De route bevat vele interessepunten, maar wie het niet ziet zitten om het pad te trotseren, kan ook, heerlijk in het gras liggend, bij het vertrekpunt de anderen opwachten. Andere trektochten die op de website Cmaltavalpolcevera.it worden beschreven zijn de botanische wandeling van Ciaè, die endigt aan de voet van een eeuwenoude eik, en het pad van Pian Lupino, dat vóór de komst van de auto een cruciaal handelspad vormde.

Het Gorzentemeer gefotografeerd door AMEDEO67

Dit gebied biedt talrijke activiteiten die met het milieu te maken hebben, om te beginnen met het Naturalistisch Milieu Osservatorium van het CAI, dat tevens een berghut bevat waar trekkers 24 uur per dag terecht kunnen om te schuilen. Verder is er een Milieu opleidingscentrum van de berggemeenschap, dat in 1998 is opgericht en door het ministerie van milieu erkend is. Laatstgenoemde ondersteunt mede de interessante workshops waar groot en klein aan deel kunnen nemen, maar die vooral op de scholieren gericht zijn.  Op het kantoor van de CEA, een ex-lagere school, zijn er workshops met uitrusting om voor kleine geoloog te spelen, een bibliotheek en een conference hall.

Er is ook een bijenvliegkamer, waar u van dichtbij hun ijver kunt bewonderen zonder het risico te lopen gestoken te worden. Het CEA bevindt zich in de gemeente Sant’Olcese, in het gehucht Torrazza, en wie geinteresseerd mocht zijn in de activiteiten van het centrum: dit is het telefoonnummer dat op de officiele website van de berggemeenschap te vinden is: 010 70 99 88.
En mocht u zich in Genova bevinden, dan kunt u uw uitstapje in Val Polcevera Noord beginnen met het treintje van Casella, een zeldzaam exemplaar van een smalspoorlijn, die al vanaf 1924 Genova met het binnenland verbindt. Voor informatie over vertrek- en aankomsttijden: Ferroviagenovacasella.it.

Ik houd met hart en nieren van eilanden, vooral van hele kleine eilanden, waar niet teveel mensen tegelijk op kunnen, en waar vooral géén auto’s rijden.

Ik houd zowel van verre eilanden, waarvoor je lang moet varen, als van de dichtbije, waarvanaf je bijna de kust van het “Continent” aan kunt raken, terwijl je jezelf toch ver weg en veilig voelt. Mijn eilandbezoeken waren tot voor kort op zee-eilanden geconcentreerd, totdat ik onlangs op TV een aflevering over de Borromeo Eilanden gezien heb, die mij erg gefascineerd heeft.

Isola madre - photo by Marco Notari

De archipel van de Borromeo Eilanden bevindt zich in het westerlijke deel van het Lago Maggiore, ter hoogte van Stresa en Pallanza ofwel van de golf van Borromeo, en bestaat uit de eilanden Isola Madre, Isola Bella, Isola dei Pescatori, het eilandje van San Giovanni en de rots van de Marghera.

De grootste is ongetwijfeld de Isola Madre (circa 8 hectare), beroemd om zijn Botanische Tuin, rijk aan zeldzame planten, exotische bloemen, blauwregens, rododendrons, azalea’s en camelia’s. Dankzij het bijzonder zachte klimaat, prolifereren planten en tropische diersoorten op dit eiland, waaronder een kolonie Monaens Elic papagaaien. Midden in de tuin prijkt het herenhuis van de Borromeo familie, dat in 1978 gerenoveerd is, en waar u kamers met de originele meubels kunt bezoeken, alsmede een verzameling franse poppen en een schitterende poppenkast met zijn originele, antieke poppenkastpoppen.

Isola Bella is de op één na grootste, 320 meter lang en slechts 180 meter breed, en volledig in beslag genomen door een baroks gebouw met bijbehorende Italiaanse tuin. Het paleis kan in zijn geheel bezocht worden en bevat vele gobelins, schilderijen, waardevolle meubelstukken en standbeelden. Maar de echte parel van het eiland zijn de mosaiek grotten, beroemd geworden doordat zij Stendhal letterlijk tot extase gebracht hebben.